Omschrijving van het voorwerp: balans in metaal met schaal, zwart gelakt, houten onderstel, maximale weegcapaciteit: 5kg, merk: Schwaβenwaage

Afmetingen:

Datering: ca 1950

Toestand: gift

Thema: oude beroepen


De oudste weegschaal is met zekerheid de menselijke hand. Op de uitgestoken hand gelegd werd een hoeveelheid geschat naar gewicht. Want toen de prehistorische mens niet alleen maar jaagde en oorlog voerde maar ook ging verzamelen, ruilen en handelen moest hij een manier bedenken om de te verhandelen en te ruilen materialen met elkaar te kunnen vergelijken. Waardevolle producten en voedsel werden verhandeld en geruild en dan moest er van het aangebodene of gevraagde een hoeveelheid bepaald worden. Dat het gewicht hierbij een belangrijk hulpmiddel werd, blijkt daaruit dat al 7000 jaar geleden de Babyloniers en de Egyptenaren weegschalen gebruikten. Dat waren toen nog eenvoudige gelijkarmige balansen met onderhangende schalen. Bij het wegen werden "gewichten" op de ene schaal -de gewichtsschaal- gelegd en het weeggoed op de andere, de weegschaal De Romeinen introduceerden ook hun maten en gewichten in ons land. Zij gebruikten daarvoor een twaalftallig stelsel, gebaseerd op de Romeinse pond (libra) van 327,45 gram. Augustus bepaalde dat in het hele rijk de munten, maten en gewichten van Rome golden. De eenheid die hierdoor ontstond had een positief effect op het handelsverkeer.

Met de komst van de Romeinen deden ook Romeinse maten en gewichten hun intrede in ons land. Keizer Augustus had omstreeks het begin van de jaartelling bepaald dat in het hele rijk de munten, maten en gewichten van Rome golden. Overal in het imperium werden van staatswege ijkwezens opgericht om de gebruikte maatstokken, weegschalen en gewichten te ijken en te controleren. De eenheid die hierdoor in het hele rijk ontstond kwam het handelsverkeer zeer ten goede. De Romeinen kenden natuurlijk de weegschaal met gelijke armen en twee schalen, de balans, die reeds bij de Egyptenaren in gebruik was. Wegen geschiedde bij de balans door op de ene schaal gewichten te leggen en op de andere handelswaar totdat beide schalen in evenwicht waren.

Deze balans werd jarenlang gebruikt door de familie Vandamme Lucien en later ook door zijn zoon Jerôme voor het afwegen van groenten en fruit in hun winkel.

Strubbe Hans, conservator (hans@degroenetente.be)